Υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν για τα βιβλία με γνώση. Και υπάρχουν κι εκείνοι που τα κουβαλούν μέσα τους σαν εμπειρία ζωής. Η Αλεξάνδρα Αυγερινού, Διευθύντρια Επικοινωνίας των Εκδόσεων Διόπτρα, ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Με λόγο τρυφερό, αληθινό και βαθιά ανθρώπινο, μας μιλά για το πρώτο βιβλίο που την έκανε να «θέλει να ζήσει μέσα του», για τις ιστορίες που μεγαλώνουν γενιές, για την ενσυναίσθηση που γεννιέται μέσα από τις σελίδες ενός παραμυθιού. Μοιράζεται μαζί μας συγκινήσεις, όνειρα, καθημερινές στιγμές και το πιο δύσκολο «μάθημα» της δουλειάς της και πως …δε γίνεται να αρέσουμε σε όλους και αυτό είναι ok! Μια συνέντευξη που αποδεικνύει πως τα παιδικά βιβλία δεν είναι απλώς για παιδιά. Είναι για όλους όσους θέλουν να θυμηθούν τι σημαίνει να πιστεύεις στο φως, τη φροντίδα και την αγάπη – χωρίς όρους.
Θυμάστε ποιο ήταν το πρώτο βιβλίο που σας έκανε να πείτε «θέλω να ζήσω μέσα σ’
αυτό»;
Θυμάμαι πολύ έντονα τη στιγμή που ένα βιβλίο δεν ήταν απλώς ανάγνωσμα, αλλά
κάλεσμα. Ήμουν έφηβη όταν διάβασα για πρώτη φορά τον Αλχημιστή του Πάουλο Κοέλιο.
Δεν ήταν ένα βιβλίο με ήρωες ή μαγικούς κόσμους – ήταν ένα ταξίδι εσωτερικό, που
ένιωσα πως το έκανα κι εγώ, λέξη προς λέξη. Εκείνη η φράση που πια έχει γίνει κλασική,
«Όταν θελήσεις κάτι πάρα πολύ, το σύμπαν θα συνωμοτήσει για να το πετύχεις»,
χαράχτηκε μέσα μου. Όχι σαν σύνθημα, αλλά σαν υπόσχεση. Από εκείνη τη στιγμή, άρχισα
να βλέπω τα βιβλία όχι μόνο ως ιστορίες, αλλά ως συνοδοιπόρους στη ζωή.
Ποια παιδικά βιβλία θα λέγατε ότι «μεγάλωσαν» γενιές και δεν πρέπει να λείπουν από
καμία παιδική βιβλιοθήκη;
Υπάρχουν βιβλία που διαβάζονται από γενιά σε γενιά χωρίς να χάνουν τη δύναμή τους. Ίσα
ίσα – με τον χρόνο γίνονται πιο πολύτιμα. Το Δέντρο που Έδινε του Shel Silverstein είναι ένα
τέτοιο παράδειγμα. Ένα τόσο απλό παραμύθι, με ελάχιστο κείμενο και μια σχεδόν παιδική
εικονογράφηση, κι όμως καταφέρνει να σε συγκλονίσει. Σου μαθαίνει για την ανιδιοτελή
αγάπη, για τη δοτικότητα χωρίς ανταπόδοση, και το κάνει με έναν τρόπο που σπάει τη
σιωπή της καθημερινότητας. Ομοίως, ο Γλάρος Ιωνάθαν είναι ένα βιβλίο για την ελευθερία,
το όνειρο, την πίστη στον εαυτό σου. Αυτά τα βιβλία είναι πολύ περισσότερα από
παραμύθια – είναι μικρές πυξίδες ζωής.
Ποιο ήταν το πιο απρόσμενο «ναι» που είπατε σε ένα παιδικό βιβλίο;
Δεν πρόκειται τόσο για ένα «ναι» της στιγμής, όσο για εκείνα τα «ναι» που κουβαλούν
μέσα τους μια συγκίνηση βαθιά. Όταν αποκτήσαμε τα δικαιώματα για βιβλία όπως Η
Τελεία, Ο Φεγγαροσκεπαστής, Το Δέντρο που Έδινε, ένιωσα σαν να μας είχε χαριστεί ένα
δώρο. Είναι βιβλία που μιλούν στην ψυχή, που σου υπενθυμίζουν πόσο μεγάλη είναι η
δύναμη των απλών λέξεων. Το κάθε «ναι» σε τέτοια βιβλία είναι μια υπόσχεση: να
προσφέρουμε στα παιδιά και στους γονείς τους κάτι που αξίζει να μείνει.
Τα βιβλία σας για παιδιά μιλούν για συναισθήματα και ενσυναίσθηση. Πόσο
σημαντικό είναι αυτό για εσάς;
Το να μάθεις να αναγνωρίζεις και να αγκαλιάζεις τα συναισθήματά σου είναι ίσως το πιο
θεμελιώδες μάθημα ζωής – και το πιο δύσκολο. Πολλοί από εμάς δε μεγαλώσαμε με
εργαλεία για να εκφράζουμε όσα νιώθουμε, και ακόμη περισσότερο για να ακούμε με
ανοιχτή καρδιά όσα νιώθει ο άλλος. Γι’ αυτό και πιστεύω βαθιά ότι το παιδικό βιβλίο
μπορεί να γίνει η γέφυρα. Βιβλία όπως Το Ξενοδοχείο των Συναισθημάτων ή Το Κουνελάκι
Άκουγε μιλούν για την ενσυναίσθηση, τη φροντίδα, τη συναισθηματική ευφυΐα. Και το
κάνουν με τρυφερότητα, απλότητα και αλήθεια. Δε χρειάζονται μεγάλα λόγια – αρκεί μια
ειλικρινής ιστορία για να αλλάξει κάτι μέσα μας.
Έχετε συγκινηθεί μέχρι δακρύων με κάποιο παιδικό βιβλίο;
Ναι, και όχι μία φορά. Κάποια βιβλία καταφέρνουν να αγγίξουν χορδές που δεν ήξερες ότι
υπήρχαν. Όταν πρωτοδιάβασα Τη Βαλίτσα του Chris Naylor Ballesteros, τη διάβασα πέντε
φορές μέσα στην ίδια μέρα. Κάθε φορά ένιωθα έναν κόμπο στον λαιμό, ένα ρίγος. Είναι ένα
βιβλίο για τον ξεριζωμό, την απώλεια, αλλά και για την αποδοχή, την ελπίδα και τη δύναμη
που έχει η καλοσύνη. Άλλο ένα βιβλίο που με καθήλωσε ήταν Η Κότα που Ονειρευόταν να
Πετάξει. Μέσα από μια φαινομενικά απλή ιστορία, γεμάτη ζώα και εικόνες αχυρώνα,
περνούν βαθιά νοήματα για την ελευθερία, τη διαφορετικότητα, τη μητρότητα, την
επιθυμία για κάτι παραπάνω. Είναι ένα βιβλίο που δεν έχει ηλικία – όπως όλα τα αληθινά
παραμύθια.
Πώς επιλέγετε τα παιδικά βιβλία που θα μπουν στον κατάλογό σας;
Η επιλογή παιδικού βιβλίου είναι ίσως η πιο υπεύθυνη απόφαση που παίρνουμε. Δεν είναι
μόνο θέμα ύφους ή αισθητικής – είναι θέμα περιεχομένου, αξιών, ευαισθησίας. Στη
Διόπτρα έχουμε μια πολύ δυνατή ομάδα, με εμπειρία και πραγματική αγάπη για το παιδικό
βιβλίο. Κάθε τίτλος περνά από συζήτηση, σκέψη και αρκετές φορές… ένστικτο. Θέλουμε τα
βιβλία μας να είναι παράθυρα. Παράθυρα προς τον εαυτό, προς τον άλλον, προς τον
κόσμο. Να τιμήσουμε το μότο μας «Βιβλία με θέα τη ζωή» και μέσα από την παιδική μας
σειρά.
Στην εποχή των οθονών, πώς ένα βιβλίο καταφέρνει να κρατήσει το ενδιαφέρον ενός
παιδιού;
Τα παιδιά δεν ακούν τόσο όσα λέμε. Παρατηρούν τι κάνουμε. Αν μας βλέπουν συνέχεια
μπροστά σε μια οθόνη, τότε αυτό θα θεωρήσουν φυσιολογικό. Αν όμως μας δουν να
καθόμαστε με ένα βιβλίο στα χέρια, να απολαμβάνουμε τη σιωπή και τη μαγεία της
ανάγνωσης, θα θελήσουν κι αυτά να μιμηθούν αυτή τη συνήθεια. Το διάβασμα δεν είναι
επιβολή. Είναι παράδειγμα. Και τα παιδιά διψούν να μας μιμηθούν – όταν εμείς δίνουμε το
σωστό στίγμα.
Τι διαβάζετε όταν θέλετε να αποδράσετε από την καθημερινότητα; Και τι θα δωρίζατε
σε έναν νέο γονιό;
Διαβάζω τα πάντα. Κυριολεκτικά. Το διάβασμα είναι η αγαπημένη στιγμή της ημέρας μου –
είτε είναι νωρίς το πρωί με καφέ στο χέρι, είτε το βράδυ λίγο πριν κοιμηθώ. Αν είχα να
επιλέξω ένα βιβλίο για να δωρίσω σε έναν νέο γονιό, αυτό θα ήταν το Βιβλίο που θα ήθελες
να είχαν διαβάσει οι γονείς σου της Philippa Perry. Είναι ανθρώπινο, ειλικρινές, γεμάτο
κατανόηση και ευαισθησία. Και μας υπενθυμίζει ότι δε χρειάζεται να είμαστε τέλειοι
γονείς – χρειάζεται να είμαστε παρόντες.
Αν η Διόπτρα ήταν παραμύθι, ποια φιγούρα θα ήσασταν μέσα σε αυτό;
Για μένα, η Διόπτρα είναι ήδη ένα παραμύθι – όχι με την έννοια του φανταστικού, αλλά του
ζωντανού. Κάθε μέρα γράφουμε μια καινούρια σελίδα, γεμάτη εικόνες, όνειρα, στιγμές,
προκλήσεις και βαθιές συγκινήσεις. Αν ήμουν φιγούρα σε αυτό το παραμύθι, θα ήμουν
εκείνη που κρατά το φανάρι – όχι για να δείξει τον δρόμο, αλλά για να φωτίσει τις λέξεις
και να υπενθυμίσει πως κάθε ιστορία έχει λόγο ύπαρξης.
Τι μας μαθαίνουν τα παιδικά βιβλία – και το ξεχνάμε μεγαλώνοντας;
Ότι η ζωή είναι τελικά πιο απλή από ό,τι νομίζουμε. Ότι το να πιστεύεις στον εαυτό σου, να
αγαπάς, να συγχωρείς, να νοιάζεσαι – είναι οι αληθινές υπερδυνάμεις. Το Θα σ’ αγαπώ ό,τι
κι αν γίνει είναι ένα βιβλίο που κάθε ενήλικας πρέπει να διαβάσει. Γιατί μας θυμίζει ότι η
αγάπη δεν εξαρτάται από συμπεριφορές, λάθη ή επιτυχίες. Είναι εκεί. Άνευ όρων.
Αλεξάνδρα Αυγερινού . . .On Board
• Αγαπημένο παιδικό βιβλίο: Το Δέντρο που Έδινε και Ο Γλάρος Ιωνάθαν
• Βιβλίο που θα ήθελα να είχαμε εκδώσει: Θα σ’ αγαπώ ό,τι κι αν γίνει της Debi
Gliori
• Αν η Διόπτρα ήταν χρώμα: Θα ήταν ουράνιο τόξο – γιατί κάθε βιβλίο είναι και ένα
διαφορετικό χρώμα ψυχής
• Βιβλίο που μου μοιάζει: Η Τελεία του Peter Reynolds – γιατί πιστεύω στη δύναμη
της αρχής, έστω και μικρής
• Όταν κρατάω ένα νέο βιβλίο: Νιώθω ενθουσιασμό και συγκίνηση – και η μυρωδιά
του χαρτιού είναι κάτι που με γυρίζει πίσω στα παιδικά μου χρόνια
• Η αγαπημένη ώρα για διάβασμα: Πρωί και βράδυ, ή –ιδανικά– σε μια ήσυχη
παραλία (κάτι δύσκολο με τέσσερα παιδιά, αλλά το ονειρεύομαι!)
• Βιβλίο που μου άλλαξε τη ματιά στον κόσμο: Ο Μοναχός που Πούλησε τη Ferrari
του – γιατί με βοήθησε να εστιάσω στα ουσιώδη
• Το πιο όμορφο που με έμαθε η δουλειά μου: Να ακούω. Να δίνω χώρο. Να
φροντίζω τους ανθρώπους και τις ιστορίες τους.
• Το πιο δύσκολο: Να αποδεχτείς πως δεν μπορείς να αρέσεις σε όλους – κι αυτό να
μη σε σταματά.
• Αν η ζωή μου ήταν εξώφυλλο: Θα είχε ένα ηλιοβασίλεμα και ένα ουράνιο τόξο –
γιατί αυτά τα δύο, κάθε φορά που τα βλέπω, νιώθω ευγνωμοσύνη.
