Πίσω από ένα παιδικό ψέμα δεν κρύβεται πάντα πονηριά, ανυπακοή ή κακή πρόθεση. Πολύ συχνά κρύβεται φόβος. Ο φόβος της τιμωρίας, της απόρριψης, της απογοήτευσης ή της απώλειας της αποδοχής των μεγάλων.
Ο Σβούρας, ο αγαπημένος ήρωας του νέου βιβλίου «Ο Σβούρας λέει την αλήθεια», από τις εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ, δεν είναι ένα «κακό» παιδί που επιλέγει να εξαπατήσει. Είναι ένα παιδί που μπερδεύεται, φοβάται και προσπαθεί να προστατεύσει τον εαυτό του. Και ακριβώς γι’ αυτό η ιστορία του αγγίζει μια αλήθεια που αφορά σχεδόν κάθε οικογένεια.
Μέσα από τη συζήτησή μας με την Αλίνα Ιωάννου, μιλάμε για όσα κρύβονται πίσω από τα παιδικά ψέματα, για τη σημασία της ασφάλειας και της αποδοχής, αλλά και για τον ρόλο των γονιών όταν ένα παιδί βρίσκει τελικά το θάρρος να πει μια δύσκολη αλήθεια. Γιατί το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς να μάθουμε στα παιδιά να μη λένε ψέματα. Είναι να χτίσουμε μια σχέση μέσα στην οποία θα νιώθουν ότι μπορούν να μας πουν την αλήθεια χωρίς να φοβούνται πως θα χάσουν την αγάπη μας.
Ο Σβούρας είναι ένα παιδί που λέει ψέματα ή ένα παιδί που φοβάται να πει την αλήθεια;
Ο Σβούρας είναι ένα παιδί που φοβάται να πει την αλήθεια. Και πιστεύω ότι αυτή είναι η πραγματικότητα για πολλά παιδιά. Πίσω από ένα παιδικό ψέμα συνήθως κρύβεται ο φόβος της απόρριψης, της τιμωρίας ή της απογοήτευσης των μεγάλων. Όταν ένα παιδί νιώθει ασφάλεια και αποδοχή, βρίσκει πιο εύκολα το θάρρος να είναι ειλικρινές.
Ποια ήταν η αφορμή για να ασχοληθείτε αυτή τη φορά με την αλήθεια, το ψέμα και όλα όσα κρύβονται ανάμεσά τους;
Ως μαμά αλλά και μέσα από τη συχνή επαφή μου με τόσα παιδιά, παρατήρησα ότι πίσω από τα περισσότερα παιδικά ψέματα δεν κρύβεται η κακή πρόθεση αλλά ο φόβος. Ήθελα να γράψω μια ιστορία που να θυμίζει σε μικρούς και μεγάλους ότι η αλήθεια ανθεί μόνο εκεί όπου υπάρχει ασφάλεια.
Θέλατε το βιβλίο να μάθει στα παιδιά απλώς να λένε την αλήθεια ή κυρίως να καταλάβουν γιατί κάποιες φορές φοβούνται να την πουν;
Το δεύτερο. Τα παιδιά συνήθως ξέρουν ότι η αλήθεια είναι σημαντική. Αυτό που χρειάζονται είναι να νιώσουν ότι μπορούν να την πουν χωρίς να χάσουν την αποδοχή και την αγάπη των σημαντικών ανθρώπων της ζωής τους.
Υπάρχει, κατά τη γνώμη σας, πραγματικά «αθώο» παιδικό ψέμα;
Πολλές φορές ναι. Στην παιδική ηλικία το ψέμα μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης ή ένας τρόπος αυτοπροστασίας. Εμένα με ενδιαφέρει λιγότερο το ίδιο το ψέμα και περισσότερο η ανάγκη που προσπαθεί να καλύψει.
Τι χρειάζεται να έχει χτίσει ένας γονιός στη σχέση του με το παιδί, ώστε εκείνο να αισθάνεται ασφαλές να του πει μια δύσκολη αλήθεια;
Μια σχέση όπου το παιδί ξέρει ότι θα ακουστεί προτού κριθεί. Η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν το παιδί νιώθει πως ακόμα και στα λάθη του παραμένει αποδεκτό.
Όταν ένα παιδί ομολογήσει κάτι που έκανε, ποια πρέπει να είναι η πρώτη αντίδραση του γονιού;
Να αναγνωρίσει πρώτα το θάρρος του. Ένα ήρεμο «χαίρομαι που μου το είπες» ανοίγει πολύ περισσότερο τον δρόμο για υπευθυνότητα από μια άμεση επίπληξη.
Μπορούμε να ζητάμε από τα παιδιά να είναι απολύτως ειλικρινή, όταν τα ίδια μάς ακούν να λέμε καθημερινά μικρά «κοινωνικά» ψέματα;
Τα παιδιά μαθαίνουν κυρίως από το παράδειγμά μας. Δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι· χρειάζεται να είμαστε αυθεντικοί. Ακόμα κι όταν κάνουμε λάθος, μπορούμε να το παραδεχτούμε. Αυτό είναι ένα πολύ δυνατό μάθημα ειλικρίνειας.
Πότε ένα παιδικό ψέμα αποτελεί φυσιολογικό κομμάτι της ανάπτυξης και πότε χρειάζεται να αναζητήσουμε τι βαθύτερο προσπαθεί να μας πει;
Όταν είναι περιστασιακό, συνήθως συνδέεται με τη φαντασία ή την προσπάθεια αποφυγής μιας συνέπειας. Όταν όμως γίνεται επαναλαμβανόμενο, έντονο ή μοιάζει να είναι ο μοναδικός τρόπος επικοινωνίας του παιδιού, τότε αξίζει να αναρωτηθούμε τι συναίσθημα ή ποια ανάγκη κρύβεται από πίσω.
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς ο Σβούρας να μην εμφανίζεται ως το «τέλειο παιδί», αλλά ως ένας ήρωας που μπερδεύεται, φοβάται και δοκιμάζει τα όριά του;
Πάρα πολύ σημαντικό. Τα παιδιά δεν ταυτίζονται με τους τέλειους ήρωες, αλλά με εκείνους που κάνουν λάθη, φοβούνται και τελικά βρίσκουν το θάρρος να επανορθώσουν. Εκεί γεννιέται η πραγματική μάθηση.
Τι θα θέλατε να συζητήσει μια οικογένεια το ίδιο βράδυ, αφού κλείσει την τελευταία σελίδα του βιβλίου;
Θα ήθελα να ακουστεί μια απλή ερώτηση: «Υπήρξε ποτέ μια στιγμή που φοβήθηκες να μου πεις την αλήθεια;». Αν ένα βιβλίο καταφέρει να ανοίξει έναν τέτοιο διάλογο, τότε έχει πετύχει ήδη τον σκοπό του.
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 252125