Τα δόντια μας αποτελούνται από τρία κύρια στρώματα: την εξωτερική αδαμαντίνη (σμάλτο), την οδοντίνη από κάτω και τον πολφό (νεύρο) στο κέντρο. Η αδαμαντίνη είναι η σκληρότερη ουσία του σώματος και λειτουργεί ως ασπίδα. Όταν όμως αυτή η ασπίδα λεπταίνει ή υπάρχει εκτεθειμένη οδοντίνη, το κρύο προκαλεί πόνο.
Σύμφωνα με τη θεωρία του υδροδυναμικού μηχανισμού (Hydrodynamic Theory) του Brännström, το κρύο προκαλεί κίνηση του υγρού μέσα στα οδοντοσωληνάρια (μικροσκοπικούς σωλήνες της οδοντίνης). Αυτή η απότομη κίνηση διεγείρει τα νεύρα του πολφού και δημιουργεί τον χαρακτηριστικό οξύ, διαπεραστικό πόνο που διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα. Στα παιδιά ο μηχανισμός αυτός είναι πιο εύκολος να ενεργοποιηθεί γιατί:
• Τα νεογιλά (πρώτα) δόντια έχουν λεπτότερη αδαμαντίνη.
• Η οδοντίνη είναι πιο ευαίσθητη.
• Συχνά υπάρχουν αρχικές τερηδόνες ή μικρορωγμές που δεν έχουν γίνει ακόμα ορατές.
Οι πιο συχνές αιτίες πόνου με παγωτά στα παιδιά
Αρχικές τερηδόνες
Η τερηδόνα είναι η Νο1 αιτία. Ακόμα και μικρές βλάβες στο σμάλτο επιτρέπουν στο κρύο να φτάσει πιο κοντά στο νεύρο. Πολλές φορές οι γονείς εκπλήσσονται όταν τους λέω ότι το «αθώο» παγωτό αποκαλύπτει μια τερηδόνα που δεν είχε συμπτώματα μέχρι τότε.
Διάβρωση αδαμαντίνης
Οξέα
αναψυκτικά, χυμοί φρούτων, παγωμένα γιαούρτια με φρούτα και γλυκά με υψηλή οξύτητα «μαλακώνουν» το σμάλτο. Το καλοκαίρι η κατανάλωση τέτοιων τροφών αυξάνεται δραστικά, με αποτέλεσμα μεγαλύτερη ευαισθησία.
Υποπλασία σμάλτου
Είναι συγγενής κατάσταση όπου η αδαμαντίνη δεν σχηματίστηκε σωστά κατά την ανάπτυξη του δοντιού. Τα δόντια φαίνονται λευκά ή κιτρινωπά και είναι πολύ ευαίσθητα στο κρύο.
Πρόσφατες οδοντιατρικές παρεμβάσεις
Μετά από σφράγισμα, θεραπεία πολφού ή ακόμα και απλό καθαρισμό, τα δόντια μπορεί να είναι ευαίσθητα για κάποιες εβδομάδες.
Ουλίτιδα ή υποχώρηση ούλων
Σπανιότερο στα παιδιά, αλλά μπορεί να συμβεί σε περιπτώσεις κακής στοματικής υγιεινής ή βρυγμού (τρίξιμο δοντιών).
Εκφυλισμός ή ρωγμές
Ιδιαίτερα σε μεγαλύτερα παιδιά που παίζουν έντονα αθλήματα ή δαγκώνουν σκληρά αντικείμενα.
Πότε πρέπει να ανησυχήσετε και να έρθετε στο ιατρείο;
• Ο πόνος διαρκεί περισσότερο από 10-15 δευτερόλεπτα
• Το παιδί αποφεύγει κρύα ή γλυκά φαγητά
• Υπάρχει ευαισθησία και στο ζεστό
• Βλέπετε μαύρισμα ή τρύπα στο δόντι
• Ο πόνος συνοδεύεται από πρήξιμο, πυρετό ή κακή οσμή
Πρακτικές συμβουλές που εφαρμόζουμε καθημερινά
Άμεση ανακούφιση:
• Δώστε στο παιδί χλιαρό νερό αντί για παγωμένο όταν πονάει.
• Χρησιμοποιήστε παιδικές οδοντόκρεμες για ευαίσθητα δόντια (με άργυρο, φθοριούχο καλίου ή υδροξυαπατίτη) δύο φορές την ημέρα.
• Αποφύγετε για λίγες μέρες παγωτά, παγωμένα ροφήματα και ξινά φρούτα.
Πρόληψη και καθημερινή φροντίδα:
• Βουρτσίζετε τα δόντια 2 φορές την ημέρα με σωστή τεχνική (μαλακή οδοντόβουρτσα).
• Χρησιμοποιείτε οδοντικό νήμα καθημερινά.
• Μειώστε την κατανάλωση οξέων ποτών – προτιμήστε νερό ή γάλα.
• Μετά το παγωτό, δώστε στο παιδί μια γουλιά χλιαρό νερό για να ξεπλύνει το στόμα.
• Εφαρμόστε φθοριούχο βερνίκι ή sealants στα δόντια για ενίσχυση του σμάλτου.
Στο ιατρείο:
Κατά την επίσκεψη κάνουμε πάντα κλινική εξέταση και ακτινογραφία αν χρειάζεται. Σε περιπτώσεις ευαισθησίας εφαρμόζουμε ειδικά φθοριούχα βερνίκια ή ακόμα και μικρές εμφράξεις και sealants (προληπτικές εμφράξεις). Σε πολύ μικρά παιδιά χρησιμοποιούμε τεχνικές χωρίς φόβο για να μην τραυματιστεί η σχέση του παιδιού με τον οδοντίατρο.
Το μήνυμά μας προς εσάς
Αγαπητοί γονείς, το παγωτό είναι μέρος της καλοκαιρινής παιδικής χαράς και δεν χρειάζεται να το στερήσουμε εντελώς από τα παιδιά. Με σωστή πρόληψη, τακτικούς ελέγχους κάθε 6 μήνες (ή κάθε 3-4 μήνες αν υπάρχει ιστορικό τερηδόνας) και έγκαιρη αντιμετώπιση, μπορούμε να ελαχιστοποιήσουμε τον πόνο και να προστατεύσουμε τα δόντια τους.
Μην περιμένετε να γίνει ο πόνος καθημερινός. Ένα απλό ραντεβού μπορεί να λύσει το πρόβλημα πριν εξελιχθεί σε κάτι μεγαλύτερο. Χρειάζεται υπομονή, επιστημονική γνώση και πολλή αγάπη για τα παιδιά.
Ας κάνουμε το καλοκαίρι εποχή χαμόγελων και όχι πόνου!
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 252125