Υπάρχει μία μόνο λέξη που μπορεί να αλλάξει ολόκληρο τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί βλέπει τον εαυτό του: «ακόμη». Όταν μπαίνει στο τέλος της φράσης «δεν μπορώ», μετατρέπει την αμφιβολία σε υπόσχεση και τη δυσκολία σε μια φυσική στάση στη διαδρομή της μάθησης. Με αφορμή το νέο της βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του ΔΕΝ, η αγαπημένη συγγραφέας Μαρίνα Γιώτη μιλά στο Baby on Board και την Κλαίρη Στυλιαρά, για τον φόβο της αποτυχίας, τη σημασία της επιμονής και τον καθοριστικό ρόλο των γονιών στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης των παιδιών.
Μέσα από μια περιπέτεια γεμάτη γρίφους, δράση και συμβολισμούς, η νέα σειρά Mind Games βοηθά τα παιδιά να καταλάβουν ότι τα «δεν μπορώ» δεν είναι μόνιμες ταυτότητες, αλλά προσωρινές σκέψεις που μπορούν να αλλάξουν. Γιατί πολλές φορές το μόνο που χρειάζεται ένα παιδί για να συνεχίσει είναι να πιστέψει ότι δεν τα έχει καταφέρει… ακόμη.
Το «Απόδραση από τη Χώρα του ΔΕΝ» μιλά για όλα εκείνα τα «δεν μπορώ» που λένε τα παιδιά στον εαυτό τους. Πότε πιστεύετε ότι αρχίζουν να δημιουργούνται αυτά τα «ΔΕΝ»;
Ο φόβος της αποτυχίας δεν εμφανίζεται ξαφνικά σε μια συγκεκριμένη ηλικία· χτίζεται σταδιακά καθώς το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει πώς το αξιολογούν οι άλλοι και συγκρίνει τον εαυτό του με τους γύρω του. Πριν την ηλικία των 4, τα παιδιά απογοητεύονται όταν «δεν τα καταφέρνουν», αλλά αυτό δεν είναι ακόμη πραγματικός φόβος αποτυχίας. Θέλουν κυρίως να ξαναδοκιμάσουν. Μετά την ηλικία των 4 μπορεί να εμφανιστούν οι πρώτες φράσεις «Δεν μπορώ» ή «Δεν θέλω να χάσω».
Πόσο σημαντικό είναι για ένα παιδί να μάθει τη λογική του «ακόμη» και πώς μπορεί ένας γονιός να την καλλιεργήσει στην καθημερινότητα;
Παιδιά που μαθαίνουν τη λογική του «ακόμη» επιμένουν περισσότερο όταν δυσκολεύονται, φοβούνται λιγότερο τα λάθη, βλέπουν τις δυσκολίες ως προκλήσεις, αναπτύσσουν εσωτερικό κίνητρο και έχουν πιο υγιή σχέση με την αποτυχία. Αντίθετα, χωρίς αυτή τη νοοτροπία, πολλά παιδιά αρχίζουν να βλέπουν τα ΔΕΝ τους, όπως «Δεν είμαι καλός/-ή στα μαθηματικά» ή «Δεν είμαι αθλητικός τύπος», σαν να πρόκειται για μόνιμες ταυτότητες.
Μπορούμε να καλλιεργήσουμε την ικανότητα πολύ απλά χρησιμοποιώντας τη λέξη ΑΚΟΜΗ στην καθημερινότητά μας. «Δεν μπορώ… ακόμη». Δεν αλλάζει τον τρόπο που το βλέπουμε; Μπορούμε επίσης να επαινούμε τη διαδικασία, όχι μόνο το αποτέλεσμα, να κανονικοποιούμε τα λάθη και να αποφεύγουμε τις ταμπέλες. Ακόμα και οι «θετικές» ταμπέλες συχνά πιέζουν ένα παιδί. Τέλος, μπορούμε να δίνουμε χώρο στη δυσκολία, ώστε το παιδί να νιώσει ότι είναι φυσιολογική, όχι ότι πρόκειται για μια ένδειξη ανικανότητας.
Ο πιο εύκολος τρόπος όμως είναι όλα αυτά να τα βιώσει το παιδί μέσα από μια ιστορία, όπως στο βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του ΔΕΝ, και διαβάζοντας να αντιμετωπίσει τους φόβους του και να καλλιεργήσει δεξιότητες ζωής ταυτιζόμενο με τους ήρωες διασκεδάζοντας.
Το βιβλίο απευθύνεται σε παιδιά 8+. Τι αλλάζει σε αυτή την ηλικία και γιατί είναι τόσο κρίσιμη για την αυτοπεποίθηση;
Η έρευνα δείχνει ότι γύρω στα 7-8 χρόνια τα παιδιά αρχίζουν να ξεχωρίζουν καθαρά την «προσπάθεια» από την «ικανότητα». Εκεί είναι ένα πολύ κρίσιμο σημείο για το πώς θα διαμορφωθεί η σχέση τους με την αποτυχία.
Η νέα σειρά «Mind Games» συνδυάζει αφήγηση με γρίφους και δράση. Πόσο βοηθά αυτή η διάδραση την ψυχική ενδυνάμωση των παιδιών;
Η διάδραση βοηθά αρχικά στο να κρατήσει το ενδιαφέρον των παιδιών αμείωτο και να τα οδηγήσει μέχρι το τέλος της ιστορίας, κάτι που από μόνο του τα ενδυναμώνει ως αναγνώστες. Στη σειρά Mind Games τίποτα δεν είναι τυχαίο· ακόμα και οι σελίδες μετρούν αντίστροφα, από το 152 στο 1, ενώ τα κεφάλαια λειτουργούν ως «επίπεδα» ενός παιχνιδιού. Έτσι, το παιδί νιώθει ότι προχωρά, εξελίσσεται και κατακτά μικρές νίκες στην πορεία.
Τα σχέδια κάνουν την ανάγνωση πιο ξεκούραστη και φιλική, ενώ οι γρίφοι ενεργοποιούν τη σκέψη, τη συγκέντρωση και την επιμονή. Κυρίως όμως δίνουν στα παιδιά την εμπειρία ότι μπορούν να προσπαθήσουν, να κάνουν λάθη και να ξαναπροσπαθήσουν διαφορετικά. Αυτή η διαδικασία ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την ανθεκτικότητα.
Στο βιβλίο, το Αγόρι «ξεχνά» κάτι πολύ σημαντικό μεγαλώνοντας. Πιστεύετε ότι τα παιδιά χάνουν κάτι από τη δύναμή τους όσο μεγαλώνουν;
Όχι, αλλά αρχίζουν να την αμφισβητούν. Ένα μικρό παιδί δοκιμάζει, πέφτει, ξανασηκώνεται, φαντάζεται χωρίς φόβο. Όσο όμως μεγαλώνει, έρχεται πιο συχνά αντιμέτωπο με τη σύγκριση, την κριτική, την ανάγκη να «τα κάνει σωστά» και τελικά τον φόβο της αποτυχίας.
Ποιος είναι ο ρόλος του γονέα σε αυτή τη «μετάβαση» από το διάβασμα μαζί στο πιο αυτόνομο;
Στην αρχή, το να διαβάζουμε ΜΑΖΙ δημιουργεί ασφάλεια, σύνδεση και θετικές αναμνήσεις γύρω από τα βιβλία. Όσο όμως το παιδί μεγαλώνει, ο γονέας καλείται σιγά σιγά να κάνει ένα βήμα πίσω και από «αναγνώστης» γίνεται συνοδοιπόρος. Ακόμα κι όταν το παιδί αρχίζει να διαβάζει μόνο του, έχει μεγάλη αξία ο γονέας να συνεχίζει να δείχνει ενδιαφέρον ή ακόμα και να μοιράζονται κάποιες ιστορίες. Έτσι, το διάβασμα γίνεται κοινός τόπος σκέψης, φαντασίας και σύνδεσης.
Ποια είναι τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε ως γονείς όταν προσπαθούμε να ενισχύσουμε την αυτοπεποίθηση των παιδιών;
Συχνά συγχέουμε την αυτοπεποίθηση με το να λέμε στο παιδί ότι «είναι τέλειο σε όλα». Η αυτοπεποίθηση χτίζεται όταν το παιδί νιώθει ότι έχει χώρο να αποτύχει και να ξαναπροσπαθήσει και ότι η αξία του δεν εξαρτάται από το αν τα καταφέρνει πάντα, αλλά από το αν εξελίσσεται.
Το βιβλίο μιλά και στους γονείς. Τι θα θέλατε να «κρατήσουν» διαβάζοντάς το μαζί με τα παιδιά τους;
Θα ήθελα να κρατήσουν τον πολύτιμο χρόνο με τα παιδιά τους και να συνεχίσουν να μοιράζονται ιστορίες μαζί τους, ανακαλύπτοντας έτσι έναν κοινό τόπο όπου μπορούν να συναντιούνται πραγματικά. Έναν χώρο όπου δεν υπάρχουν ρόλοι και πίεση, αλλά περιέργεια, συζήτηση και σύνδεση. Να θυμούνται ότι το διάβασμα μαζί δεν είναι μόνο μια εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά μια ευκαιρία να ακούσουν τα παιδιά τους, να σκέφτονται, να φαντάζονται, να αμφισβητούν και να εκφράζονται ελεύθερα.
Αν έπρεπε να δώσετε μία μόνο φράση-κλειδί σε ένα παιδί που λέει «δεν μπορώ», ποια θα ήταν;
Ακόμη!
Αν μπορούσατε να περιγράψετε με μία εικόνα τι σημαίνει «Απόδραση από τη Χώρα του ΔΕΝ», ποια θα ήταν;
Αριθμός Πιστοποίησης Μ.Η.Τ. 252125