Μάθηση μέσα από τη χαρά!

Μια συζήτηση με τη Χρυσάνθη Πατέρου, εκπαιδευτικό Αγγλικής γλώσσας.

Στην προσχολική ηλικία, η μάθηση γεννιέται μέσα από τη χαρά και το παιχνίδι. Η Χρυσάνθη Πατέρου μιλά για τη διδασκαλία των αγγλικών στο νηπιαγωγείο μέσα από δραστηριότητες, ευελιξία και προσεκτικό σχεδιασμό. Επίσης, αναφέρεται στη σημασία της πρώιμης επαφής με μια ξένη γλώσσα, στον ρόλο των γονέων και όσα έχει διδαχθεί από τους μαθητές της.

-Τι σημαίνει για εσένα «μάθημα» σε μια ηλικία που το παιχνίδι είναι ο φυσικός τρόπος μάθησης; Και τι είναι αυτό που σε γοητεύει περισσότερο όταν μπαίνεις σε μια τάξη με τετράχρονα και πεντάχρονα παιδιά;
Μάθημα για μένα, δουλεύοντας με παιδιά αυτής της ηλικίας, είναι ένας έξυπνος συνδυασμός παιχνιδιού και γνώσης. Μπαίνοντας στο νηπιαγωγείο, παρατήρησα ότι τα παιδιά είναι ανοιχτά και κάθε μέρα διψούν να ανακαλύψουν κάτι καινούργιο, χωρίς όμως να θέλουν να χάσουν τη χαρά του παιχνιδιού. Όταν άρχισα να χρησιμοποιώ παιγνιώδεις τρόπους για να τους διδάξω έννοιες στα αγγλικά, η ανταπόκριση ήταν άμεση και ενθουσιώδης. Αυτό είναι που με γοητεύει περισσότερο: η αγνότητα με την οποία προσεγγίζουν τη μάθηση και η ειλικρινής χαρά τους για κάθε μικρή κατάκτηση. Σε αυτή την ηλικία, η μάθηση συμβαίνει φυσικά, μέσα από τη χαρά.

-Στο νηπιαγωγείο δεν υπάρχει αυστηρό, τυποποιημένο πρόγραμμα για τα αγγλικά. Πώς δομείς το μάθημά σου; Πόσο χώρο αφήνεις στον αυθορμητισμό και ποιες δραστηριότητες λειτουργούν καλύτερα σε αυτές τις ηλικίες;
Το γεγονός ότι δεν υπάρχει αυστηρή ύλη είναι ταυτόχρονα πρόκληση και ελευθερία. Συνήθως βασίζω το μάθημά μου στις εποχές και τη θεματολογία που ήδη δουλεύεται στην τάξη, ώστε τα παιδιά να συνδέουν τα αγγλικά με κάτι οικείο. Από εκεί και πέρα, επιλέγω λογοτεχνικά βιβλία στα αγγλικά, θεματικές ενότητες ή εκπαιδευτικά βίντεο και σχεδιάζω δραστηριότητες και παιχνίδια γύρω από αυτά. Ο αυθορμητισμός είναι απαραίτητος, γιατί τα παιδιά μπορεί να σε οδηγήσουν σε μια διαφορετική κατεύθυνση από αυτή που είχες σχεδιάσει. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω πολύ στην οργάνωση. Η ισορροπία ανάμεσα στον σχεδιασμό και την ευελιξία είναι, για μένα, το κλειδί για ένα ζωντανό και ουσιαστικό μάθημα.

-Υπάρχουν ημέρες που το μάθημα «δεν πάει όπως το έχεις φανταστεί». Πώς διαχειρίζεσαι αυτές τις στιγμές μέσα στην τάξη;
Φυσικά και υπάρχουν, ειδικά στα πρώτα χρόνια. Θα περιέγραφα την εμπειρία της διδασκαλίας με τη φράση “trial and error”. Δοκιμάζεις, παρατηρείς, προσαρμόζεσαι. Τα παιδιά είναι οι πιο ειλικρινείς κριτές — θα σου δείξουν αμέσως τι λειτουργεί και τι όχι.

Προσπαθώ να έχω πάντα ένα plan B, ώστε να μπορώ να αλλάξω κατεύθυνση αν χρειαστεί. Το πιο σημαντικό, όμως, είναι να διατηρώ την ψυχραιμία μου και να ακούω την τάξη. Πολλές φορές, οι καλύτερες στιγμές προκύπτουν από κάτι που δεν είχες σχεδιάσει. Με τον καιρό, μαθαίνεις να εμπιστεύεσαι περισσότερο τη διαδικασία.

-Πιστεύεις ότι η έκθεση σε μια ξένη γλώσσα από τόσο μικρή ηλικία κάνει διαφορά; Με ποιον τρόπο;
Πιστεύω πως όσο νωρίτερα τα παιδιά εκτίθενται σε μια ξένη γλώσσα, τόσο πιο φυσικά την ενσωματώνουν. Σε αυτή την ηλικία, ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα δεκτικός και η μάθηση συμβαίνει αβίαστα, χωρίς πίεση. Μέσα από το παιχνίδι, τα τραγούδια και την επανάληψη, τα παιδιά εξοικειώνονται με τους ήχους και αρχίζουν να χρησιμοποιούν τη γλώσσα χωρίς φόβο. Δεν πρόκειται μόνο για τη γλωσσική ανάπτυξη, αλλά και για την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της ευελιξίας στη σκέψη. Η επαφή με μια ξένη γλώσσα ανοίγει έναν νέο τρόπο αντίληψης του κόσμου και δημιουργεί πολύ γερές βάσεις για το μέλλον.

-Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς στο σπίτι για να ενισχύσουν φυσικά την επαφή με τα αγγλικά;
Οι γονείς μπορούν να εντάξουν τα αγγλικά στην καθημερινότητα με φυσικό και χαλαρό τρόπο, χωρίς να μοιάζει με μάθημα. Για παράδειγμα, μπορούν να βάζουν τα αγαπημένα καρτούν των παιδιών στα αγγλικά ή να ακούν μαζί παιδικά τραγούδια στο αυτοκίνητο. Ακόμη και μικρές, απλές λέξεις μέσα στη μέρα μπορούν να κάνουν διαφορά. Το σημαντικό είναι να παραμένει μια ευχάριστη εμπειρία και όχι υποχρέωση. Τα παιδιά μαθαίνουν καλύτερα όταν νιώθουν άνετα και όταν η γλώσσα συνδέεται με θετικά συναισθήματα. Σήμερα υπάρχουν πολλές διαθέσιμες πηγές και είναι όμορφο να βλέπεις όλο και περισσότερους γονείς να τις αξιοποιούν.

-Είσαι πολύ ενεργή στα social media. Τι σε ώθησε να μοιραστείς τη δουλειά σου online;
Όταν ξεκίνησα να εργάζομαι ως αναπληρώτρια στο νηπιαγωγείο, αναζητούσα ιδέες και υλικό στο διαδίκτυο, αλλά δεν έβρισκα αντίστοιχο περιεχόμενο από Έλληνες εκπαιδευτικούς. Αντίθετα, στο εξωτερικό αυτό είναι πολύ συνηθισμένο. Αυτό μου έδωσε την ιδέα να αρχίσω να μοιράζομαι τη δική μου δουλειά. Ήθελα να δημιουργήσω έναν χώρο όπου εκπαιδευτικοί και γονείς μπορούν να βρίσκουν πρακτικές, εφαρμόσιμες ιδέες. Για μένα, είναι σημαντικό να συμβάλλω σε μια κοινότητα που βλέπει τη μάθηση ως κάτι δημιουργικό και χαρούμενο. Τα social media μου έδωσαν αυτή τη δυνατότητα σύνδεσης.

-Μοιράζεσαι πρωτότυπο εκπαιδευτικό υλικό μέσα από το eduki, μια πλατφόρμα για εκπαιδευτικούς. Πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα και τι σημαίνει για εσένα να στηρίζεις άλλους εκπαιδευτικούς μέσα από τη δουλειά σου;
Η ιδέα ξεκίνησε μέσα από συζητήσεις με μια πολύ αγαπημένη φίλη και συνάδελφο, τη Μαρίνα Φασάκη, που αποτελεί για μένα πηγή έμπνευσης. Μοιραζόμαστε την ίδια αγάπη για τη δημιουργία και την καινοτομία στην εκπαίδευση. Έτσι, αποφασίσαμε να ανεβάσουμε το υλικό μας στο eduki. Για μένα, η δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού είναι ένας τρόπος έκφρασης και εξέλιξης.

Είναι όμορφο να ξέρεις ότι κάτι που δημιούργησες μπορεί να βοηθήσει έναν άλλο εκπαιδευτικό στην τάξη του. Ταυτόχρονα, εμπνέομαι και εγώ από άλλους. Είναι μια διαδικασία συνεχούς ανταλλαγής.

-Τι έχεις μάθει από τα παιδιά; Η καθημερινή επαφή μαζί τους σε έχει κάνει να σκέφτεσαι διαφορετικά;
Τα παιδιά με έχουν διδάξει να εκφράζομαι πιο αυθεντικά και να βρίσκω χαρά στα απλά πράγματα. Μου θυμίζουν καθημερινά πόσο σημαντικό είναι να είμαστε ειλικρινείς με τα συναισθήματά μας και να δείχνουμε αγάπη χωρίς δισταγμό. Με έχουν μάθει να γελάω πιο αυθόρμητα και να βλέπω τον κόσμο με περισσότερη περιέργεια. Η παρουσία τους λειτουργεί σαν υπενθύμιση του τι έχει πραγματικά αξία. Νιώθω ότι μέσα από τη δουλειά μου μαζί τους έχω εξελιχθεί όχι μόνο ως εκπαιδευτικός, αλλά και ως άνθρωπος.

-Θα μοιραστείς μαζί μας μια πολύ συγκινητική στιγμή που έχεις ζήσει μέσα στην τάξη;
Μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές ήταν όταν αποχαιρέτησα τους μαθητές μου σε ένα σχολείο όπου εργαζόμουν για χρόνια. Όταν τους ανακοίνωσα ότι θα φύγω, υπήρξαν αγκαλιές, δάκρυα και λόγια που δε θα ξεχάσω ποτέ. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα πόσο βαθιά μπορεί να είναι η σύνδεση που δημιουργείται μέσα στην τάξη. Δεν αφορά μόνο τη γνώση, αλλά τη σχέση. Είναι στιγμές που σου θυμίζουν γιατί επέλεξες αυτό το επάγγελμα.

Αυτές οι εμπειρίες μένουν μαζί σου για πάντα.

info
Η Χρυσάνθη Πατέρου είναι εκπαιδευτικός Αγγλικής γλώσσας με περισσότερα από δέκα χρόνια εμπειρίας σε ιδιωτικά και δημόσια σχολεία. Είναι απόφοιτη του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και κάτοχος μεταπτυχιακού στη Διοίκηση Σχολικών Μονάδων. Σήμερα εργάζεται ως αναπληρώτρια εκπαιδευτικός στην Α’ Πειραιά, ενώ παράλληλα δημιουργεί και μοιράζεται εκπαιδευτικό περιεχόμενο μέσα από τα social media, με στόχο να κάνει την εκμάθηση των αγγλικών μια δημιουργική και ευχάριστη εμπειρία για παιδιά και εκπαιδευτικούς.